تعالى هيچ خلق نيافريد خوش آوازتر از اسرافيل ، چون او به سماع در آيد بر اهل هفت آسمان تسبيح ببرد . عطاء بن يسار روايت كرد از ابو هريره از رسول - عليه السّلام - كه او گفت : بهشت صد درجه است ميان هر درجه‌اى چندان كه ميان آسمان و زمين ، و درجهء برترين او فردوس است ، و جويهاى بهشت از او فرو ( 1 ) مىآيد ، و عرش روز قيامت بر او نهاده باشد . مردى بر پاى خاست و گفت : يا رسول اللَّه ! من مردىام كه آواز خوش دوست دارم ، در بهشت هيچ آوازى ( 2 ) خوش باشد ؟ گفت : اى و الَّذي نفسي بيده ، آرى به آن خداى كه جان من به امر اوست كه خداى را در بهشت درختى است ، وحى كند به آن درخت كه سماعى بشنوان بندگانى را كه در دار دنيا خود را دور داشتند از سماع ملاهى و معازف باطل از بربط و مزامير ، آن درخت به آواز آيد به تسبيح و تهليل ، آوازى كه خلايق مانند آن نشنيده باشند . ابو الدّرداء روايت كرد كه : رسول - عليه السّلام - روزى ذكر بهشت مىكرد و انواع نعيم آن ( 3 ) . اعرابيى به آخر قوم نشسته بود ، در زانو افتاد و گفت : يا رسول اللَّه ! در بهشت سماع باشد ؟ گفت : بلى ، در بهشت جويى است بر كنار آن جوى نباتى رسته است خرصانى ( 4 ) ، آن نبات آوازى دهد و سماعى كند كه خلايق مثل آن نشنيده‌اند ( 5 ) ، و آن فاضلتر نعيمى ( 6 ) باشد در بهشت . گفت : ابو الدّرداء را پرسيدند كه آن آواز به چه كند ؟ گفت : به تسبيح و تهليل خداى » . و خرصانى ( 8 ) در لغت نباتى باشد سر او تيز و اصل او ضخم ، و قيل : حوصانىّ ( 9 ) .

--> ( 1 ) . آط ، آب ، آز ، مش : فرود . ( 2 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز كا : آواز . ( 3 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز كا : نعمت او . ( 4 ) . آط ، آب ، آز ، مش : خوصان ، آج ، لب : حوصان ، كا : خوصانى ، تفسير قرطبى ( قاهره 1967 ) 14 / 13 : خمصانيّه . ( 5 ) . همهء نسخه بدلها : نشنيده باشند . ( 6 ) . آز ، لب : نعمتى . ( 7 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز كا ان شاء اللَّه . ( 8 ) . كذا در اساس ، آط ، آز ، كا : خوصانى ، آب ، مش : خوصان ، آج ، لب : خوصانى ، رك : پاورقى ش 4 همين صفحه . ( 9 ) . آط ، آب ، آز ، مش : خوصانى .